GeoHadith / التحليلات / rihle-gelis
Mısır'a geliş yılı tahmini (Ridge regresyon)
- تقدير (نموذج)
- Orhan Çinici (2025)
نُشر في
Çinici, Orhan. Mısır'da hadis çalışmaları (Fâtımîler dönemi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2025.
Kaynaklarda Mısır'a geliş yılı geçmeyen rihle yapanların geliş yılı, hoca–talebe ağındaki kronolojik sınırlardan tahmin edilir: talebenin doğum ve vefatı, hocalarının en erken / ortalama / ortanca vefatı, hoca sayısı. Ön kabul: talebenin hocasından hadis aldığı yıl, onun Mısır'da bulunduğu yıldır. Talebe modeli kaynaktan bilinen 132, üstad modeli 59 geliş yılıyla eğitilmiş; ikisi de 10 katlı çapraz doğrulamayla sınanmıştır. Eksik doğum yılları modelde ortanca değerle doldurulmuştur; bu yüzden içe aktarmada her tahmin yeniden denetlenir ve doldurulmuş doğum yılından türeyen ya da vefattan sonraya düşen tahminler sitede gösterilmez. Tahminler kesin tarih değildir; atlas ve âlim sayfasında "tahmini" olarak, kaynaklı yıllardan ayrı gösterilir.
§ 01 — المقاييس
- MAE, talebe modeli (yıl)
- 9,89
- R², talebe modeli
- 0,96
- 10 yıl içinde (talebe)
- %63
- 20 yıl içinde (talebe)
- %90
- MAE, üstad modeli (yıl)
- 13,94
- R², üstad modeli
- 0,95
- Doğrulama
- 10 katlı çapraz doğrulama
- Tahmin edilen talebe
- 304
- Tahmin edilen üstad
- 91
§ 02 — التحقق
اختُبر بالسنوات المعروفة من المصادر
اختُبر النموذج بالتحقق المتقاطع على العلماء الذين تذكر المصادر سنة قدومهم: قُدّرت سنة كل عالم بعد استبعاده من التدريب وقورنت بالسنة الواردة في المصدر.
| النموذج | العلماء المختبرون | متوسط الانحراف | في حدود 10 سنوات | في حدود 20 سنة |
|---|---|---|---|---|
| بوصفه طالبًا | 124 | ±10,4 سنة | %61 | %89 |
| بوصفه شيخًا | 36 | ±14,0 سنة | %50 | %81 |
أُعيد حساب الجدول من تقديرات التحقق المحفوظة في ملف الأطروحة (مقرّبة إلى سنوات كاملة). أما أرقام تقرير الأطروحة (§ 01) فهي متوسط الطيّات، ومن هنا الفرق اليسير.
§ 03 — ما يعرضه الموقع
يُفحص كل تقدير من جديد
مُلئت سنوات الولادة المفقودة في النموذج بالقيمة الوسيطة، فبعض النتائج ناتج عن هذا الملء لا تقدير حقيقي. هذه النتائج، وما يقع منها بعد وفاة العالم، لا تُعرض في الموقع.
- 327 صالح تُعرض في صفحة العالم وفي الأطلس «تقديرية» مع هامش الخطأ.
- 48 قيمة مصطنعة في الطلاب المجهولة سنة ولادتهم دفعت السنة المملوءة النتيجة إلى قيمة ثابتة؛ لا تُعرض.
- 20 بعد الوفاة تقع بعد وفاة العالم؛ لا تُعرض.